Nijeriya ta samu sabbin mutane 13,676 da suka kamu da cutar kansar mahaifa a shekarar 2022, bisa ga ƙididdigar Cibiyar Kula da Cututtukan Kansa ta Duniya (GLOBOCAN).
Darakta-Janar na Cibiyar Nazari da Kula da Cututtukan Kansa ta Ƙasa (NICRAT), Farfesa Usman Malami Aliyu, ne ya bayyana alkaluman.
Ƙaramin Ministan Lafiya da Jin Daɗin Al’umma, Dakta Iziaq Adekunle Salako, ya yi kira da a ƙara ƙaimi wajen kawar da cutar kansar mahaifa a matsayin babbar matsalar lafiyar jama’a nan da shekarar 2030.
Salako ya bayyana hakan ne a Abuja yayin wani taro na duba ci gaban da aka samu da kuma ayyukan Rundunar Aiki ta Ƙasa kan Kawar da Cutar Kansar Mahaifa a Nijeriya.
Ya ce wajibi ne ƙasar ta faɗaɗa ayyukan gwajin gano cutar a dukkan sassan Nijeriya, tare da haɗa su da allurar rigakafin cutar papilloma ta ɗan Adam (HPV).
Ministan ya kuma jaddada muhimmancin gano cutar da wuri, da kuma tabbatar da cewa ana ba da magani cikin lokaci ga raunukan da ka iya rikidewa zuwa kansa da kuma mutanen da suka riga suka kamu da cutar.
Matakan da Nijeriya ke ɗauka
An kafa Rundunar Aiki ta Ƙasa kan Kawar da Cutar Kansar Mahaifa a watan Agustan 2024 domin jagorantar ƙoƙarin kawar da cutar a Nijeriya.
Tun bayan kafa ta, rundunar ta samar da ƙa’idojin gwajin gano cutar na ƙasa, ta horas da ma’aikatan lafiya, sannan ta taimaka wajen fara aiwatar da Shirin Ƙasa na Gwajin Gano Cutar Kansar Mahaifa a Jihar Imo.
Gwamnatin Tarayya ta kuma kafa Ƙawancen Kawar da Cutar Kansar Mahaifa a Nijeriya (PECCiN) domin ƙarfafa haɗin gwiwa tsakanin masu ruwa da tsaki, tattara kuɗaɗen gudanar da ayyuka da kuma wayar da kan jama’a game da cutar.
An samu alkawarin tallafin naira biliyan 1.5
Farfesa Aliyu ya ce rundunar aikin ta samu sanarwar alkawuran samar da tallafin kuɗi da yawansu ya kai naira biliyan 1.5 domin tallafa wa ƙoƙarin kawar da cutar.
Ya kuma bayyana cewa an zaɓi Jihar Imo a matsayin jiha ta farko da za a mayar da hankali a kai wajen aiwatar da tsararren gwajin gano cutar HPV-DNA.
Gwajin HPV-DNA na taimakawa wajen gano ƙwayar cutar HPV da ke iya haddasa kansar mahaifa, tun kafin cutar ta kai wani mataki mai tsanani.
Aliyu ya ce bitar da aka gudanar za ta taimaka wajen ƙarfafa ayyukan rundunar da inganta ƙoƙarin Nijeriya na kawar da cutar kansar mahaifa.
Cutar kansar mahaifa na daga cikin manyan matsalolin lafiyar mata, amma ana iya rage haɗarinta ta hanyar yin allurar rigakafin HPV, gwajin gano cutar a kai a kai da kuma samun magani cikin lokaci.