Wani rahoto da BBC Hausa ta wallafa a ranar 12 ga Mayu, 2026 ya bayyana ƙasashe 10 na Afirka da ke kudancin Sahara waɗanda suka fi kashe kuɗi wajen shigo da makamai, bisa bayanan cibiyar bincike ta Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI).

Rahoton ya nuna cewa duk da raguwar shigo da makamai a nahiyar Afirka da kashi 41%, kashe kuɗin sayen makamai a ƙasashen kudancin Sahara ya ƙaru sosai. Ga taƙaitaccen bayani kan ƙasashen da suka fi kashe kuɗin da irin makaman da suke saya:

1. Najeriya

Najeriya ce ƙasa mafi yawan shigo da makamai a yankin, inda take da kaso 16% na dukkan makaman da ake shigowa da su kudancin Sahara.

Abubuwan da take saya:

  • Jiragen yaƙi
  • Jiragen yaƙin sama masu saukar ungulu
  • Motocin yaƙi masu sulke
  • Jiragen ruwa na soja
  • Jiragen sama marasa matuƙi (drones)

Kasashen da ke sayar mata:

Turkiyya, Koriya ta Kudu, China, Netherlands, Faransa, Italiya, Brazil, Amurka, Rasha, Afirka ta Kudu, Pakistan, Canada, Saudiyya, Austria da Malaysia.

2. Senegal

Senegal ta ƙara ƙarfin sojojinta sosai, inda take da kaso 8.8% na shigo da makaman yankin.

Abin da suka fi mayar da hankali a kai:

  • Tsaron teku da kadarorin mai da gas
  • Jiragen ruwa na soja
  • Jiragen yaƙi
  • Jiragen tattara bayanan sirri
  • Makaman yaƙin ruwa
  • Manyan bindigogi

3. Mali

Tun daga shekarar 2020 Mali ta ƙara ƙarfin sojinta saboda rikicin masu tayar da ƙayar baya. Tana da kaso 8% na shigo da makaman yankin.

Sauyin manufofi:

Mali ta rage dogaro da Faransa wajen tsaro tare da karkata zuwa Rasha.

Makaman da take saya:

  • Motocin yaƙi masu sulke
  • Motocin ɗaukar sojoji
  • Jiragen yaƙi
  • Manyan bindigogi
  • Makamai masu linzami

4. Habasha (Ethiopia)

Rikicin Tigray ne ya sa Habasha ta dogara sosai da fasahar zamani wajen yaƙi.

Makaman da take saya:

  • Drones
  • Jiragen yaƙi
  • Manyan bindigogi
  • Motocin sulke
  • Jiragen yaƙi masu saukar ungulu

5. Angola

Angola tana da kaso 4.7% na shigo da makamai, inda ta fi mayar da hankali kan tsaron iyakoki da sararin samaniya.

Abubuwan da take saya:

  • Injunan jiragen sama
  • Jiragen ruwa na soja

6. Kenya

Saboda barazanar Al-Shabab da matsalolin tsaro a iyakokin arewa, Kenya ta zuba jari sosai wajen sayen kayan aikin soja na zamani.

Makaman da take saya:

  • Motocin ɗaukar sojoji
  • Jiragen yaƙi
  • Makamai masu linzami masu dogon zango
  • Drones irin Bayraktar TB-2
  • Jiragen sama masu saukar ungulu

7. Mauritania

Duk da kasancewarta ƙasa mai ɗan kwanciyar hankali, Mauritania na ƙarfafa tsaron iyakokinta da Algeria da Mali domin yaƙi da ta’addanci.

Makaman da take saya:

  • Makaman yaƙi da tankoki
  • Motocin ɗaukar sojoji
  • Garkuwar kariya daga makamai masu linzami
  • Motocin sulke

8. Burkina Faso

Burkina Faso na fama da rikicin masu iƙirarin jihadi, lamarin da ya sa ta ƙara sayen makamai sosai.

Makaman da take saya:

  • Makamai masu linzami
  • Bama-bamai
  • Motocin sulke
  • Jiragen yaƙi
  • Jiragen sama masu saukar ungulu
  • Manyan bindigogi
  • Drones

9. Ivory Coast (Côte d’Ivoire)

Ƙasar na mayar da hankali kan tsaron iyakokinta da Burkina Faso da Mali domin hana kutsen masu iƙirarin jihadi.

Makaman da take saya:

  • Jiragen sama masu saukar ungulu AS-350 da H-125
  • Jiragen yaƙi masu saukar ungulu
  • Motocin sulke
  • Jiragen sintiri na ruwa

10. Rwanda

Rwanda ta fi mayar da hankali kan kariyar sararin samaniya, inda take da kaso 3.5% na shigo da makaman yankin.

Makaman da take saya:

  • Jiragen yaƙi masu saukar ungulu
  • Motocin sulke
  • Tsarin kariya daga makamai masu linzami